Yapay zekâ planında iş sürelerini toplamak bitiş zamanını verir mi?

90 dakikalık iş listesi 65 dakikada bitebilir

Yapay zekâdan kısa bir sunum hazırlığı planı istediniz. Dört işin sürelerini toplayıp 90 dakika ayırmanızı önerdi. Oysa işlerden biri arka planda çalışırken siz başka bir işi yapabiliyorsunuz. Bu durumda görev sürelerinin toplamı, takvimde geçecek süreye eşit değildir. Üstelik arka plan süresinin tamamını insan emeği olarak saymak da farklı bir hatadır.

Aşağıdaki görevler ve süreler sentetik bir eğitim tasarımıdır. Gerçek bir uygulamanın hızını ölçmüyor veya zaman kazancı vaat etmiyoruz. B görevinin başlatıldıktan sonra gözetim gerektirmeden çalışabildiği, C ile aynı anda yürüyebildiği varsayılmıştır. Tek kişi A, C ve D işlerini yapar. İşler arasında ek geçiş süresi, kesinti veya yeniden deneme yoktur. Bu varsayımlar değişirse çizelge de yeniden hesaplanır.

A bitmeden B veya C başlayamaz. D ise ikisini de bekler; ilk biten kola göre başlatılamaz. Önce bu bağımlılıkları yazmak, yalnızca süreleri toplamakla kaçan kararları görünür kılar. “Paralel yapılabilir” sözü de tek başına yeterli değildir: aynı insanın iki aktif görevi aynı anda yapması bu örneğin izin verdiği bir paralellik değildir.

Beklenen bütün ön koşulların en geç bitişini alın

Microsoft’un kritik yol açıklaması, proje bitişini belirleyen görev zincirine odaklanır. Buradaki küçük örnekte bu fikri süreli bağımlılıklara uyguluyoruz. Her görevin en erken başlangıcı, kendisinden önce bitmesi gereken görevlerin bitişlerinin en büyüğüdür. Böylece birden çok ön koşulu olan D için kısa kolun bitmesi yeterli olmaz.Kaynak: Microsoft — Manage your project’s critical path

Bütün görev süreleri 10 + 40 + 25 + 15 = 90 dakikadır. İlk başlangıçtan son bitişe kadar geçen zaman ise 65 dakikadır. İnsan emeği A, C ve D toplamı olan 50 dakikadır. İnsan 35 ile 50 arasında, B’nin bitmesini bekler. Bu üç sayı aynı ölçü değildir; birini diğerinin yerine raporlamak planın anlamını değiştirir.

A insan işi 10 dakika. A’dan sonra B arka planda 40 dakika çalışır, aynı anda C insan işi 25 dakika yapılabilir. D insan işi 15 dakika ve hem B hem C bitince başlar. Tek insan var; B gözetim istemiyor. Başlangıç 0. dakika. En erken başlangıç ve bitişleri, görev süresi toplamını, geçen zamanı ve insan emeğini ayrı hesapla. Verilmemiş paralellik veya hızlanma uydurma. B süresi 20 dakikaya inerse bütün çizelgeyi yeniden hesapla.

B hızlanınca C beklenen kol olur

İlk planda A–B–D zinciri 10 + 40 + 15 = 65 dakikadır; A–C–D ise 50 dakikadır. Uzun zincir bitişi belirler. B süresini 20 dakikaya indiren ikinci bir sentetik senaryo düşünelim. B artık 30. dakikada, C yine 35. dakikada biter. D’nin başlayabileceği an 35 olur; iş 50. dakikada tamamlanır.

B’deki 20 dakikalık azalma toplam bitişi 20 dakika erkene çekmez; yalnızca 15 dakika kazandırır. B, C’den erken bitmeye başladığında kalan hızlanma takvim sonucuna yansımaz. İnsan emeği bu varsayımlarda yine 50 dakikadır. Bu nedenle “araç yüzde 50 hızlandı, insanın işi de yarıya indi” gibi bir sonuç bu tablodan çıkarılamaz.

İlk senaryo: görev süreleri toplamı 90 dakika; geçen zaman 65 dakika; insan emeği 50 dakika. Kritik zincir A–B–D. B=20 senaryosu: toplam 70 dakika; geçen zaman 50 dakika; insan emeği 50 dakika. Bitişi artık A–C–D zinciri belirler.

B’nin gerçekten gözetimsiz çalışıp çalışmadığını kendi işinizde ölçün. Her birkaç dakikada müdahale gerekiyorsa C’nin kesintisiz 25 dakikası bulunmayabilir. Bu yazıdaki çizelge, böyle bir kaynağı paylaşma sorunu için tamamlanmış çözüm değildir. Önce müdahale sürelerini ve uygun çalışma aralıklarını ekleyin; sonra hangi görevlerin çakışabileceğini yeniden değerlendirin.

• Her işin bütün ön koşulları bitmeden başladığı bir satır var mı?
• Tek insanın aktif işleri çakışıyor mu?
• Bitiş, en uzun gerekli zincire göre hesaplanmış mı?
• Görev süreleri, insan emeği ve geçen zaman ayrı adlandırılmış mı?
• Bir görev hızlanınca diğer kolun sınır olup olmadığı yeniden kontrol edilmiş mi?

C görevi 35 dakika sürerse

Alıştırmada ilk senaryoya dönün: B yine 40 dakika sürsün. Yalnızca C, 25 yerine 35 dakika olsun. Görev süresi toplamını, insan emeğini ve bitiş zamanını hesaplayın. “Bir görev on dakika uzadıysa her şey on dakika geç biter” sonucunu doğrudan kabul etmeyin; hangi kolun daha geç bittiğine bakın.

A 0–10, B 10–50, C 10–45, D 50–65. Toplam görev süresi 100 dakika, insan emeği 60 dakika, geçen zaman yine 65 dakika. C uzamış olsa da B’den önce bittiği için D’nin başlangıcı değişmez.

Kendi planınızı dört veya beş görevle başlayarak kurun. Her satıra süre, ön koşul ve gereken kaynağı ekleyin; ardından başlangıç ve bitişi hesaplayın. Tek bir toplam yerine bu küçük çizelgeyi teslim etmek, hangi varsayım değiştiğinde planın bozulacağını gösterir. Yapay zekâ önerisini, gerçek çalışma düzeninizle karşılaştırabileceğiniz bir kayıt haline getirir.

Son olarak tahminle ölçümü ayırın. Bu örneğin süreleri planlama varsayımıdır; bitmiş bir işin zaman günlüğü değildir. Uygulama sonrasında gerçek süreleri kaydedip tahminle karşılaştırabilirsiniz. Farkı gizlemek için başlangıç tahminini geriye dönük değiştirmeyin. Böylece bir sonraki planda hangi görevin süresine daha dikkatli yaklaşmanız gerektiğini öğrenirsiniz.