Yapay zekâ kontrol listesindeki adımları doğru sıraya koyuyor mu?

Bütün adımlar var; yine de liste yanlış olabilir

Kişisel bir çalışma notunu düzenlemek için yapay zekâdan kontrol listesi istediniz. Kaynak toplama, sayı kontrolü, metin yazma, son inceleme ve dosya oluşturma listede var. Hiçbir madde eksik değil. Fakat dosya oluşturma son incelemeden önce geliyor. Tamlık denetimini geçen bir liste, işlemlerin hangi sırayla yapılabileceğini korumuyorsa tamamlanmış çalışma düzeni sayılmaz.

Buradaki sorun ne kadar zamanınız olduğu değildir. Aynı beş işi aynı gün bitirseniz de bir adımın gerektirdiği bilgi henüz hazır olmayabilir. Ön koşulu, “bu adım başlayabilmek için hangi çıktıyı bekler?” sorusuyla yazabilirsiniz. Sonra listedeki sıranın bu ilişkileri gerçekten koruyup korumadığını denetlersiniz. Sadece madde numaralarını değiştirmek yerine gerekçeyi görünür tutmak gerekir.

Bilgisayar biliminde kısmi öncelik ilişkilerini koruyan sıralama topolojik sıralama olarak ele alınır. NIST’in algoritma sözlüğü bu kavramı tanımlar. Burada bir yazılım geliştirmiyoruz; aynı fikri beş maddelik özgün bir kişisel çalışma örneğine uyguluyoruz. Birbirini beklemeyen adımların birden fazla geçerli sırası bulunabileceğini, fakat döngülü koşulların geçerli bir sıra vermediğini inceleyeceğiz.Kaynak: NIST DADS — Topological sort

Önce her adımın çıktısını tanımlayın

C adımındaki taslak sayıları kesinleştirmez; sayı alanlarını boş bırakır. Bu açık koşul sayesinde B ve C, A tamamlandıktan sonra birbirini beklemek zorunda değildir. C’de doğrulanmış sayıları kullanmayı şart koşsaydık B’nin C’den önce gelmesi gerekirdi. Bağımlılık tablosu, adımların adından çok beklenen çıktılarındaki bu ayrıntıya bağlıdır.

A’dan B’ye ok, B’nin A çıktısını beklediğini söyler. Her adımın her diğer adımdan önce veya sonra olması gerekmez. Bu örnekte B ile C arasında ok yoktur. İlişkileri gereksiz yere çoğaltmak listeyi tek bir sıraya zorlayabilir; gerekli bir ilişkiyi unutmak ise erken işlem yapılmasına izin verir. Her okun gerekçesini iş çıktısıyla açıklayın.

Kusurlu sırayı ilişkiler üzerinden denetleyin

1. A — Kaynağı sabitle.
2. C — Taslağı hazırla.
3. E — Yerel dosyayı oluştur.
4. B — Sayıları kontrol et.
5. D — Son incelemeyi yap.

Bu sırada A, B ve C’den önce gelir; B ile C de D’den öncedir. Fakat D, E’den sonra kalır. Dosya daha son inceleme yapılmadan oluşturulduğu için D→E koşulu bozulur. Sonradan D’yi tamamlamak, daha önce oluşturulmuş dosyanın otomatik olarak güncellendiğini göstermez. O dosyanın hangi taslak sürümünden üretildiğini ayrıca bilmek gerekir.

İki geçerli sırada da son iki adım D ve E’dir. B ile C’nin yer değiştirmesi bu örneğin çıktı sözleşmesini bozmaz. Buradan iki kişinin aynı anda çalışmasının her koşulda sorunsuz olacağı sonucu çıkmaz; ortak dosyada çakışma veya başka kaynak kısıtları ayrıca ele alınır. Sıra denetimi yalnızca verilen ön koşulların korunmasını gösterir.

A–E adımlarını ve beş ön koşulu kullan. Her adımı tam bir kez içeren iki geçerli sıra yaz. B ile C arasında verilmemiş bağımlılık ekleme; C’nin sayı alanlarını boş bıraktığını koru. Kusurlu A,C,E,B,D sırasını her ok için ayrı denetle. Çıktı: geçerli sıralar, bozulmuş ilişki ve dosya oluşturma öncesi gereken kanıt. Gerçek dosya üretme veya yayınlama; verilen kayıtlarla sınırlı kal.

Kontrolü bağımsız yapmak için her adıma listedeki konumunu verin. Her önce-sonra çiftinde önceki adımın konumu daha küçük olmalıdır. Ayrıca kimliklerin sayısını ve benzersizliğini denetleyin. A, B, C, D, D, E gibi bir liste ilişkileri koruyor görünebilir, fakat aynı adımı iki kez içerir. Tamlık, benzersizlik ve sıra üç ayrı kontroldür.

Yeni istek bir döngü yaratırsa durun

Küçük alıştırma: “C taslağı ancak E dosyası görüldükten sonra hazırlansın” koşulu ekleniyor. Yeni ilişki E→C olur. Eski tabloda C→D ve D→E zaten bulunduğundan C, D ve E birbirini bekler. Aynı beş adımı tek kez kullanarak bu üç koşulu karşılayan bir sıra bulunamaz. Yapay zekâdan daha yaratıcı sıralama istemek çelişkiyi çözmez.

Burada önce isteğin anlamını netleştirin. Belki E ile son dosya değil, erken bir önizleme kastediliyordur. Öyleyse önizleme ve son çıktı ayrı adımlar olarak adlandırılmalı, kaynak ve inceleme ilişkileri yeniden kurulmalıdır. Aynı E kimliğinin anlamını sessizce değiştirip döngünün çözüldüğünü söylemeyin. Çözüm, yalnızca numaralarda değil işin tarifinde olabilir.

Kaynak A değiştiğinde B’nin sayı kontrolü ve C’nin bağlamı yeniden etkilenebilir. Önceki tamamlandı işaretlerini yeni kaynak sürümüne otomatik taşımayın. Hangi çıktının hangi girdiye bağlı olduğunu korumak, değişiklikten sonra nereden devam edileceğini de açıklar. Bu alıştırmada sürümleme aracı kurulmaz; güncel kaynağa dayanan çıktı kaydı tutulması beklenir.

Son listeyi teslim ederken beş adımı, beş ilişkiyi ve seçilen geçerli sırayı birlikte saklayın. Böylece bir başkası “bu neden önce geliyor?” sorusunu madde numarasından bağımsız yanıtlayabilir. Yapay zekânın yardımı, daha uzun bir liste üretmekten çok, eksiksiz görünen adımların uygulanabilir bir düzen oluşturup oluşturmadığını görünür kılmakta işe yarar.