Yapay zekâ farklı ölçü birimlerini aynı toplamda birleştirirse.

Sayı doğru okunmuş olsa da toplam yanlış olabilir

Küçük bir maket için malzeme listesi hazırlıyorsunuz. Notların bir kısmında metre, bir kısmında santimetre yazıyor; bir satırda ise birim yok. Yapay zekâ bütün sayıları okuyor ve tek bir toplam üretiyor. Buradaki ilk sorun hesap makinesi değildir. Toplamdan önce her değerin neyi ölçtüğünü, hangi birimde verildiğini ve aynı büyüklüğe ait olup olmadığını belirlemek gerekir.

Bu yazıdaki beş malzeme kaydı sentetiktir. Gerçek satın alma, kesim veya mühendislik hesabı yapılmaz. Uygulamanın amacı birim dönüşümünü denetlemektir. Her satırda tek bir malzeme parçasının ölçüsü bulunduğunu varsayıyoruz; adet çarpanı yoktur. Kalınlık, kesim kaybı ve birleştirme payı verilmediği için sonuç bu konular hakkında bir öneri oluşturmaz. Yalnızca karşılaştırılabilir üç uzunluğun toplamını bulacağız.

BIPM’nin SI önek tablosunda centi, temel birimin yüzde birini; milli, binde birini gösterir. Dolayısıyla 1 metre 100 santimetreye veya 1000 milimetreye karşılık gelir. Aşağıdaki dönüşümler bu katsayılara dayanır. Önek tablosu bir değerin hangi büyüklük olduğunu sizin yerinize seçmez: m² ile m işaretleri aynı tür ölçü değildir.Kaynak: BIPM — Uluslararası Birimler Sistemi önekleri

Ham değeri ve birimi yan yana saklayın

Önce ondalık virgülün Türkçe sayı gösterimi olduğunu belirtin. 1,2 değerini 12 olarak okumak ayrı bir veri türü hatasıdır. Bu örnekte sayıları doğru ayrıştırdığımızı kabul ediyoruz; CSV yazısındaki biçim kontrolünü gerekirse önce uygulayabilirsiniz. Birim sütunu kaybolduğunda ise sayı doğru ayrıştırılsa bile anlam eksilir. Bu yüzden temizlenmiş dosyada ham gösterimi silmeyin.

U4’ün alan olması, sayının yanlış olduğu anlamına gelmez. Uzunluk toplamı sorusunun dışında kaldığını gösterir. U5 için de 60’ın diğer satırlar gibi milimetre olduğunu varsaymayın. Yan yana bulunmak ortak birim kanıtı değildir. Kaynak notun sahibi veya ölçüm açıklaması birimi doğrulayana kadar bu satır belirsiz kalmalıdır. İstisna listesi veri kaybını önlemek için vardır.

Milimetreye dönüştürün, sonra toplayın

Doğrulanmış uzunluk toplamı 1200 + 850 + 450 = 2500 mm, yani 2,5 metredir. Ham sayıların 1,2 + 85 + 450 = 536,2 şeklinde toplanması aritmetik olarak yapılabilir ama bu liste için ortak bir uzunluk sonucu vermez. Sonuna mm yazmak hesabı düzeltmez. Birim etiketi işlem tamamlandıktan sonra süs olarak eklenemez; işlemin hangi katsayılarla yapılacağını belirler.

Alan birimini uzunluğa çevirmek için yalnızca aynı öneki görmek yeterli değildir. Metrekareden milimetrekareye geçiş başka bir dönüşümdür ve sonuç yine alandır. Burada alanı uzunluk toplamına katmaya çalışmıyoruz. Alanı kullanarak uzunluk bulmak isterseniz genişlik veya şekil gibi ek bilgiler gerekir. Bu bilgiler verilmediği için modelden böyle bir değer çıkarmasını istemeyin.

Toplamın yanına dahil edilen kayıt sayısını da yazın: üç uzunluk kaydı. Beş satırın hepsinin işlendiğini söylemek kapsam dışında ve bekleyen satırları gizler. Bununla birlikte bu üç satırın toplamını ‘malzeme ihtiyacının tamamı’ diye sunmayın. Uygulamada henüz çözümlenmemiş birim ve farklı büyüklük vardır; proje ihtiyacının kapsamı bu tablodan tek başına çıkarılamaz.

Modele tahmin yerine dönüşüm sözleşmesi verin

Sentetik U1–U5 listesini kullan. Türkçe ondalık virgülü ayrıştır; ham değer ve birimi koru. Yalnızca doğrulanmış uzunlukları mm birimine dönüştür. Her satırda büyüklük, dönüşüm katsayısı ve sonucu göster. Alanı uzunluk toplamına katma; eksik birimi tahmin etme. Dahil, kapsam dışında ve bekliyor durumlarını ayır. Toplamı hem mm hem m olarak yaz; proje için satın alma veya kesim kararı üretme.

Doğrulanmış uzunluklar: U1 = 1200 mm, U2 = 850 mm, U3 = 450 mm.
Toplam: 2500 mm = 2,5 m; üç kayıt dahil.
U4: 2 m², alan ölçüsü olduğu için uzunluk toplamı dışında.
U5: 60, birimi doğrulanana kadar bekliyor.
Bu toplam bütün proje ihtiyacının kesin hesabı değildir.

Beklenen çıktı bir model çalıştırmasından alınmadı; karşılaştırma için elle hazırlanmıştır. Kendi denemenizde satır sırasının veya etiketlerin değişmesi tek başına hata sayılmaz. Ancak bir satırın durumu, katsayısı veya büyüklüğü değişmişse gerekçesini kaynakla sınayın. Modelin açıklamasının akıcı olması yanlış katsayıyı telafi etmez. Kontrolü aynı çıktıyı tekrar özetleterek değil, ham kayda dönerek yapın.

Ters dönüşümle hatanın yönünü bulun

1. 1200 mm / 1000 = 1,2 m; U1’e geri dönüyor mu?
2. 850 mm / 10 = 85 cm; U2 ile eşleşiyor mu?
3. 450 mm kendi biriminde değişmeden kaldı mı?
4. Üç uzunluk toplandı, alan ve belirsiz birim ayrı tutuldu mu?
5. Toplamın 2500 mm ve 2,5 m gösterimleri aynı büyüklüğü anlatıyor mu?

Küçük alıştırma: U5’in biriminin cm olduğu kaynak nottan doğrulandı. Büyüklüğün uzunluk olduğu da teyit edilsin. Bu durumda 60 × 10 = 600 mm eklenir. Yeni toplam 3100 mm, yani 3,1 metredir; dört kayıt dahil olur. U4 hâlâ alan ölçüsüdür ve dışarıda kalır. Bir belirsizliğin çözülmesi diğer satırın kapsamını kendiliğinden değiştirmez.

Çalışma dosyanızda ham değer, birim, katsayı, dönüştürülmüş değer ve durum sütunları birlikte bulunsun. Sonraki kişi bir toplamı devraldığında hangi kayıtların nasıl dönüştürüldüğünü yeniden kurabilmelidir. Yapay zekâdan daha kısa rapor istediğinizde bile ortak birim ve açık kalan satırlar hakkındaki notu koruyun; sonucun anlamını taşıyan bilgi budur.