Yapay zekâ çevirisinde sayıları, birimleri ve koşulları korumak.

Okuması kolay olan metin aynı şeyi söylüyor mu?

Bir araç açıklamasını Türkçeye çevirdiniz. Cümleler düzgün, ton profesyonel ve yazım hatası görünmüyor. Ancak kaynakta ‘en fazla’ denilen sayı çeviride ‘en az’ olmuş. Okuyucu metni rahatça anlayabilir ve tam da bu nedenle yanlış davranışı güvenle uygulayabilir. Çeviri kontrolünde ilk soru metnin güzel duyulması değil, okuyucudan kaynakla aynı davranışı isteyip istemediğidir.

Bu uygulama için kısa bir İngilizce dosya yükleme açıklaması yazdık. Metin, hatalı çeviri ve düzeltilmiş çıktı sentetiktir; gerçek bir ürünün sınırlarını açıklamaz. Önce değişmemesi gereken parçaları çıkaracak, ardından çeviriyi bu parçalarla karşılaştıracağız. İş akışı, dili bildiğiniz ölçüde kendi kontrolünüzü düzenler; bilmediğiniz bir dilde yalnızca modelin kendisini onaylaması bağımsız doğrulama sağlamaz.

DeepL’in kalite değerlendirme açıklamasında anlam hataları, eklemeler ve eksiltmeler; akıcılık ve üslup sorunlarından ayrı ele alınır. Bu ayrım burada kullandığımız kontrol sırasını destekler. Aşağıdaki örnek bir ürün özelliği denemesi veya çeviri motorları karşılaştırması değildir; hata türlerini elle görünür kılan özgün bir eğitim çalışmasıdır.Kaynak: DeepL — Çeviri kalite değerlendirmesinde hata türleri

Dört kaynak cümleyi numaralandırın

S1: Upload up to 12 files per batch.
S2: Each file must not exceed 8 MB.
S3: Access is enabled only after approval.
S4: Requests are reviewed within 5 working days; review does not guarantee acceptance.

Her grupta en az 12 dosya yükleyin. Her dosya 8 Mb olabilir. Onay beklenmeden erişim açılır. Talepler beş gün içinde onaylanır.

İlk bakışta taslakta bütün sayılar vardır: 12, 8 ve beş. Fakat bir sayıyı tek başına eşleştirmek yeterli değildir. Sayının hangi nesneye, hangi sınır yönüyle ve hangi zaman birimiyle bağlandığını kontrol edin. Dosya başına sınır ile grubun toplam sınırı da farklıdır. Kaynakta olmayan toplam kapasiteyi hesaplayıp çevirinin içine eklemeye gerek yoktur.

Burada MB gösterimini kaynaktaki biçimiyle koruyoruz. Kaynak açıklamadan farklı bir büyüklük veya birim dönüşümü seçmiyoruz. Kuruluşunuz bir terim sözlüğü kullanıyorsa ‘batch’ için ‘grup’, ‘toplu yükleme’ veya başka bir karşılık belirleyebilir. Hangi sözcüğü seçerseniz seçin, aynı işlem birimini anlatmalı ve bütün metinde tutarlı kullanılmalıdır.

Önce anlam envanteri, sonra çeviri isteyin

S1–S4 kodlu sentetik İngilizce metni sade Türkçeye çevir. Önce sayı, birim, sınır yönü, ön koşul ve garanti verilmediğini belirten ifadeleri listele. Up to ifadesini üst sınır olarak koru. MB gösterimini değiştirme. Working days ile takvim gününü karıştırma. Review sözcüğünü acceptance ile eşitleme. Çeviriden sonra her kaynak kodunu Türkçe karşılığıyla eşleştir. Kaynakta olmayan bir süre, toplam kapasite veya ürün vaadi ekleme.

S1: Bir grupta en fazla 12 dosya yükleyebilirsiniz.
S2: Her dosyanın boyutu 8 MB'ı aşmamalıdır.
S3: Erişim yalnızca onaydan sonra açılır.
S4: Talepler beş iş günü içinde incelenir; inceleme, kabul edileceği garantisi vermez.

Bu çıktı, kontrol tablosundaki beş anlam parçasını taşır. S4’ün iki koşulu tek cümlede korunmuştur. Daha sıcak bir ton isterseniz sözcükleri düzenleyebilirsiniz; ancak ‘beş iş günü’, ‘incelenir’ ve ‘garantisi vermez’ parçaları birlikte kalmalıdır. Üslup düzenlemesini tamamladıktan sonra anlam kontrolünü yeniden yapmak gerekir; son cilalama sırasında bir koşul yeniden kaybolabilir.

Çıktının sonuna modelin ‘tüm koşullar korundu’ demesi değerlendirme sonucu değildir. Kaynak ve hedef metni yan yana açın, tablodaki her satır için hedefteki ifadeyi kendiniz işaretleyin. Bir satırın karşılığını bulamıyorsanız yalnızca o cümlenin düzeltilmesini isteyin. Böylece düzeltme turunda daha önce doğru olan bölümlerin gereksiz yere değişmesini azaltırsınız.

Eksik olanı ve fazladan ekleneni ayrı arayın

1. Kaynaktan hedefe: Her sayı, nesne, birim ve koşul Türkçe metinde bulunuyor mu?
2. Hedeften kaynağa: Türkçe metindeki her vaat veya talimat İngilizce bir ifadeye dayanıyor mu?
3. Terim tutarlılığı: Aynı işlem için farklı sözcükler farklı anlam yaratıyor mu?
4. Son kullanım: Ekrana veya belgeye aktarılan son metinde olumsuzluk ve birim harfleri korunmuş mu?

Geri çeviri yardımcı bir işaret olabilir: Türkçe sonucu yeniden İngilizceye çevirip farklara bakabilirsiniz. Yine de aynı araç eksik koşulu tahmin ederek geri ekleyebilir veya iki yönde benzer hata yapabilir. Bu nedenle geri çeviri, kaynakla doğrudan karşılaştırmanın yerine geçmez. Bir koşulun korunup korunmadığına, son hedef metinde gerçekten ne yazdığına bakarak karar verin.

Kaynakta belirsizlik varsa bunu sessizce çözmeyin. Örneğin ‘within five days’ yazıyor ve iş günü tanımı verilmiyorsa Türkçe metne kendi başınıza ‘iş’ eklemek doğru değildir. Taslağı kaynak kapsamıyla sınırlı tutun ve metin sahibine gün tanımını sorun. Kendi kontrol notunuzu kullanıcıya gösterilecek açıklamayla karıştırmadan ayrı saklayın.

Bir sınır değiştiğinde eski ifadeyi yakalayın

Küçük alıştırma: S1’i ‘Upload fewer than 12 files per batch’ olarak değiştirin. Önce 12 dosyalık bir grubun kabul edilip edilmeyeceğini söyleyin. Beklenen cevap kabul edilmemesidir; tam sayı dosya adedi için izin verilen en yüksek sayı 11 olur. Çeviri ‘en fazla 12’ kalırsa yeni kaynakla uyuşmaz. ‘Bir grupta 12’den az dosya yükleyebilirsiniz’ ifadesi yeni sınırı korur.

Son kontrol dosyanızda kaynak sürümünü, terim tercihlerini, düzeltilmiş çeviriyi ve koşul tablosunu birlikte tutun. İleride kaynak değiştiğinde hangi hücrelerin tekrar değerlendirileceği görünür olur. Kullanılabilir çıktı, akıcı bir paragrafla birlikte o paragrafın sayıları ve koşulları nasıl koruduğunu gösterebildiğiniz bir çeviri kaydıdır.