Yapay zekâ ile dört haftalık nakit akışı senaryosu hazırlamak.

Ay sonunda para kalması her hafta ödeme yapılabileceğini göstermez

Bir yönetici dört haftanın sonunda kasada pozitif bakiye göreceğini hesaplıyor. Ancak ikinci haftadaki tahsilat gecikirse, aynı dönem sonu bakiyesine ulaşmadan önce ödeme açığı oluşabilir. Yapay zekâdan yalnız toplam tahsilat ve ödeme özeti istemek bu ara noktayı gizler. Nakit akışı senaryosunda her hareketin hangi haftaya girdiğini ve bir haftanın kapanışının sonraki haftaya nasıl taşındığını göstermek gerekir.

Bu uygulamanın bütün tutarları bin TL cinsinden sentetik varsayımlardır. Dönem başında kullanılabilir bakiye 50'dir. Tahsilat ve ödeme kayıtları, gerçekleşeceği varsayılan nakit hareketlerini gösterir; muhasebe gelir ve gider kaydı değildir. Vergi, finansman, faiz ve kur hareketi örneğe ayrıca eklenmemiştir. Gerçek bir işletmenin finansman kararını vermek yerine, verilen tarihlerle hangi hafta dikkat gerektirdiğini gösteren kontrol edilmiş çalışma tablosu hazırlayacağız.

Bir hareketi yalnız ait olduğu haftada sayın

Örnek haftaları dönem içindeki dört ardışık aralıktır; her hareket yalnız bir haftaya atanmıştır. Aynı tahsilatı hem fatura kaydından hem banka beklentisinden iki kez almak toplamı şişirir. Bu nedenle kimlikleri koruyun ve kaydın hangi nakit olayını temsil ettiğini belirleyin. Bir faturanın düzenlenmiş olması tahsilatın gerçekleştiğini göstermez. Beklenen tarih ve doğrulanmış banka hareketi farklı durumlardır; senaryoda kullanılan durum başlıkta açık olmalıdır.

Ödeme tutarlarının da aynı bazda olması gerekir. Bir satır vergiler dahil, diğeri hariç veya başka para birimindeyse önce kaynak sahibiyle tanımı düzeltin. Bu dosyada bütün tutarların kullanılacak nakit miktarı olarak verildiği kabul edilmiştir. Eksik hareketi modelin tahmin etmesine izin vermiyoruz. Örneğin ücret ödemesi kayıt paketinde bulunmuyorsa, ‘şirketlerde genelde olur’ diye tutar eklemek yerine kapsam eksikliği sorusu açılır. Eksiksiz görünüş, eksiksiz veri değildir.

Açılış ve kapanış zincirini görünür kurun

Her haftanın kapanışı = açılış + tahsilat − ödeme. İlk hafta için 50 + 40 − 55 = 35 bulunur. İkinci haftanın açılışı bu 35'tir; başlangıçtaki 50'yi her satırda yeniden kullanmak doğru değildir. Birikimli hesapta küçük bir yanlışlık sonraki bütün haftalara taşınır. AI'ın hazırladığı tabloyu kontrol ederken önce bu satırlar arası bağı, sonra dönem toplamını sınayın.

Dönem tahsilatı 150, ödemesi 175'tir. 50 + 150 − 175 = 25 eşitliği son satırla uzlaşır. Bu, hesap tutarlılığı kontrolüdür; tahsilatların gerçekten geleceğinin kanıtı değildir. Örnek kurum ayrıca 20 bin TL'lik asgari çalışma tamponu izliyor. Bu tutar eğitim varsayımıdır, finansal yeterlilik standardı değildir. Normal senaryoda H2 kapanışı tam bu sınıra eşittir; altında değildir ama ek gecikmeye karşı geniş bir alan da bırakmaz.

Tarihi taşıyın; parayı iki kez eklemeyin

T2'nin 30'u H2'den çıkarılıp H4'e eklenmiştir; toplam tahsilat yine 150'dir. Dönem sonu bakiye 25 olarak değişmez, ama H2'de 10 bin TL açık ve H3'te tamponun altında 15 bin TL bakiye oluşur. Negatif bakiye tabloda bir ihtiyaç işaretidir; işletmenin kendiliğinden eksi nakitle ödeme yapabildiği varsayımı değildir. Gerçek işlemden önce yetkili finans yöneticisi açığın nasıl ele alınacağını değerlendirmelidir.

Normal varsayımlarda dört hafta sonunda 25 bin TL kalıyor. T2 tahsilatı H4'e gecikirse aynı dönem sonuna rağmen H2'de 10 bin TL açık oluşuyor. H3 bakiyesi 15 bin TL ile örnek 20 bin TL tamponunun altında. Finans sorumlusu T2 tarihini ve O2 ödeme koşullarını teyit edecek; çalışma yalnız açık haftayı gösteriyor, ödeme erteleme veya finansman işlemi onaylamıyor.

Bu nottan otomatik olarak ‘O2'yi ertele’ sonucu çıkarmayın. Ödemenin koşulları, hizmet etkisi veya sözleşmedeki tarih bu veri paketinde yoktur. Önce seçenekleri değerlendirmek için gereken bilgiyi isteyin. Bir yönetici kararı daha sonra yeni tarih veya kaynak yaratırsa senaryo güncellenebilir. NIST AI RMF'nin bağlam ve sorumluluk yaklaşımı, AI taslağının karar sahibinin yerine geçmemesini açıklamak için yararlıdır; buradaki nakit formülü özgün örneğin aritmetiğidir.Kaynak: NIST — AI RMF 1.0 Core

Bir tarih değişikliğinin bütün zincirini kontrol edin

Bütün tutarlar bin TL. Açılış 50; H1–H4 tahsilatlar 40/30/60/20, ödemeler 55/45/35/40. Önce normal senaryoyu, sonra yalnız T2'nin H2'den H4'e kaydığı senaryoyu hesapla. Her haftada açılış+tahsilat−ödeme=kapanış ve sonraki açılış=önceki kapanış kontrolü yap. Tampon varsayımı 20. Negatif ve tampon altı haftaları ayır. Eksik nakit hareketi, kredi veya ödeme onayı uydurma. Çıktı iki tablo ve finans sorumlusuna teyit soruları.

1. T1–T4 ve O1–O4 her senaryoda birer kez sayılmış mı?
2. Tarih taşımasında toplam tahsilat 150 olarak kalmış mı?
3. Her kapanış sonraki açılışa aynı değerle aktarılmış mı?
4. Dönem toplamı ile son hafta kapanışı uzlaşıyor mu?
5. Açık hafta, tampon altı hafta ve finansman kararı ayrı anlatılmış mı?

Küçük alıştırma: T2 bu kez H4'e değil H3'e gelsin. H2, H3 ve H4 kapanışları nedir? Cevap anahtarı: H2 yine −10 olur. H3 tahsilatı 60 + 30 = 90 olduğundan kapanış −10 + 90 − 35 = 45'tir. H4 kapanışı 45 + 20 − 40 = 25 olur. H3'teki toparlanma H2'deki açığı geriye dönük ortadan kaldırmaz; o hafta için karar ihtiyacı devam eder.

Dosyayı düzenli kullanırken gerçekleşen haftaları yeni beklentilerden ayırın. H1 banka hareketleriyle kapandıysa onu senaryo varsayımı gibi değiştirmek yerine gerçekleşen durum olarak sabitleyin. Kalan haftalar için kaynakların güncellenme tarihini ve sorumlusunu tutun. Böyle bir çalışma yalnız geleceği tahmin etmeye çalışmaz; hangi tarih varsayımının kararınızı değiştirdiğini açık eder. AI, güncellenmiş girdilerden tablo ve not üretir; nakdin gerçekliği kaynak kayıtlarla doğrulanır.