Alternatif terimler zorunlu koşulu gevşetebilir
Öğrenme yöntemleri hakkında okumak istiyorsunuz. İki farklı yöntem adından herhangi biri uygun, fakat kaynakların yetişkin öğrenmesi bağlamında olması gerekiyor. Yapay zekâ kısa bir arama sorgusu yazıyor. Bütün sözcükler sorguda bulunduğu için doğru görünüyor; yine de yetişkin bağlamı yalnızca ilk yönteme bağlanmış olabilir. Böyle bir hata daha fazla sonuç getirebilir, ama araştırma ihtiyacınızı daha iyi karşılamaz.
Bir sorguyu denetlerken önce sözcüklerin listesini değil, aralarındaki ilişkiyi yazın. Burada iki yöntem alternatif, yetişkin bağlamı ise ortak zorunluluktur. Bu ilişkiyi açık cümleyle kurmadan arama kutusuna geçerseniz parantezin nereye konacağı rastlantıya kalır. Sorgunun biçimsel olarak kabul edilmesi, doğru araştırma koşulunu temsil ettiğini göstermez.
NLM’nin PubMed kılavuzu AND, OR ve NOT işleçlerini ve parantezle kavram gruplamayı açıklar. PubMed işlemleri soldan sağa ele alır; başka arama sistemlerinin kuralları farklı olabilir. Aşağıdaki örnekte işlem önceliğine güvenmek yerine iki sorgu da açık parantezlerle yazılmıştır. Gerçek bir veri tabanında canlı arama yapılmış veya sonuç sayısı ölçülmüş değildir.Kaynak: NLM — PubMed User Guide: Boolean operators
Arama ihtiyacını altı küçük kartla sınayın
R: retrieval practice kavramı var. T: practice testing kavramı var. Y: yetişkin öğrenmesi bağlamı var. İhtiyaç: R veya T bulunan ve ayrıca Y bulunan kayıtlar. Bu etiketler yalnızca aşağıdaki sentetik kartların önceden verilmiş özellikleridir. Gerçek yayın taraması veya terim eş anlamlılığı iddiası değildir.
| Belge | R | T | Y | Kısa kapsam |
|---|---|---|---|---|
| D1 | 1 | 0 | 1 | İlk yöntem ve yetişkin bağlamı |
| D2 | 0 | 1 | 1 | İkinci yöntem ve yetişkin bağlamı |
| D3 | 0 | 1 | 0 | İkinci yöntem; yetişkin bağlamı yok |
| D4 | 1 | 0 | 0 | İlk yöntem; yetişkin bağlamı yok |
| D5 | 1 | 1 | 1 | İki yöntem ve yetişkin bağlamı |
| D6 | 0 | 0 | 1 | Yetişkin bağlamı; iki yöntem de yok |
D1 ve D2 farklı yöntem adları kullansalar da ihtiyaca uygundur. D5 iki terimi birden taşıdığı için iki ayrı belge sayılmaz. D3 ve D4 yöntem içerir, fakat ortak bağlamı karşılamaz. D6 ise bağlamı karşılar ama aranan yöntemlerden hiçbirini içermez. Kartları bu cümlelerle elle sınıflandırmak, yapay zekânın sonucundan bağımsız bir cevap anahtarı sağlar.
Bu tür küçük kartlar kapsam hatasını göstermek içindir. Gerçek belgelerde bir terimin bulunması konunun yeterince işlendiği anlamına gelmeyebilir; bir kavram başka ifadelerle de anlatılabilir. Burada bu dil sorunlarını sabit kabul edip yalnızca mantıksal ilişkiyi inceliyoruz. Sonraki gerçek araştırmada başlık, özet, konu uygunluğu ve kaynak niteliği ayrıca okunmalıdır.
Bir karşı örnek yanlış parantezi görünür yapar
Kusurlu Q1: (R AND Y) OR T Düzeltilmiş Q2: (R OR T) AND Y Q1, T taşıyan her kaydı Y olmasa da kabul eder. Q2, iki yöntemden hangisi bulunursa bulunsun Y koşulunu ayrıca ister.
| Belge | Q1 | Q2 | Kararın nedeni |
|---|---|---|---|
| D1 | Al | Al | R ve Y var |
| D2 | Al | Al | T ve Y var |
| D3 | Al | Alma | T var, Y yok; yanlış kapsam burada görünür |
| D4 | Alma | Alma | Y yok ve T yok |
| D5 | Al | Al | İki yöntemden en az biri ve Y var |
| D6 | Alma | Alma | Y var ama yöntem yok |
Q1 dört kayıt getirir: D1, D2, D3 ve D5. Q2 üç kayıt getirir: D1, D2 ve D5. Aradaki tek fark D3’tür. Bu farkı yalnızca “bir kayıt azaldı” diye raporlamak yerine neden çıkarıldığını yazın: yetişkin bağlamı bulunmadığı için araştırmanın ortak koşulunu karşılamaz. D2 ise ikinci yöntemi taşıdığı halde doğru biçimde sonuçta kalır.
İki olumlu kartla yetinseydiniz kusurlu sorguyu yakalayamazdınız. D1 ve D2 her iki sorguda da gelir. D3 özellikle yararlı bir karşı örnektir; alternatif terimlerden birini taşır ve zorunlu koşulu taşımaz. Sorguyu denerken hangi kartın iki tasarım arasındaki farkı görünür kıldığını belirtin. Bu, rastgele çok sayıda örnek eklemekten daha açıklayıcı bir kontrol olabilir.
R/T/Y sözlüğünü ve D1–D6 kartlarını kullan. Araştırma ihtiyacını önce tek cümleyle yaz. Q1 ve Q2 için her kartın alınıp alınmayacağını ayrı hesapla; ara koşulları göster. Belge özelliklerini değiştirme, canlı arama yaptığını söyleme. Çıktı: üyelik tablosu, farklılaşan belge ve düzeltilmiş sorgu. D5 iki yöntem taşısa da bir kez sayılmalı. Her sonuç Y koşulunu sağlamalı.
Yapay zekâ kartları yeniden yorumlayıp D3’e yetişkin bağlamı eklerse sorguyu düzeltmiş olmaz; test girdisini değiştirmiş olur. İstemde kartların sabit kalması bu yüzden yazılıdır. Beklenen üyelikle çıktı farklıysa önce ara koşulları karşılaştırın. R OR T sonucuyla Y sonucunu iki ayrı sütunda görmek, hatanın hangi birleşimde oluştuğunu açıklamayı kolaylaştırır.
Sorguyu kullanılan sistemin diline çevirdikten sonra yeniden kontrol edin
Gerçek aramada R, T ve Y harfleri yerine ilgili kavramların arama ifadeleri gelir. Tırnak, alan adı, eş anlamlılar ve otomatik terim eşleme kullanılan veri tabanına bağlıdır. Bu eğitim harflerini doğrudan genel arama motoruna yazmak aynı kart üyeliğini üretmez. Sistemin kılavuzuna göre sorguyu kurun ve arama ayrıntılarında nasıl yorumlandığını inceleyin.
Sorgunun mantığını genişletirken her değişikliğin amacını kaydedin. Yeni bir eş anlamlı eklemek ilk alternatif grubunu büyütebilir; yetişkin koşulunu kaldırmak ise araştırma sorusunu değiştirir. İkisini aynı “sonuç artırma” adımı gibi sunmayın. Önceki sorguyu ve değişiklik gerekçesini saklamak, daha sonra neden farklı sonuçlara ulaştığınızı açıklamanızı sağlar.
Küçük alıştırma: D7 kartında R=1, T=0, Y=1 olsun. Her iki sorguya da girer; Q2’nin sonucu D1, D2, D5 ve D7 olmak üzere dört kayda çıkar. Q1 ise D3’ü hâlâ fazladan içerir. Yeni uygun kayıt eklemek eski kapsam hatasını düzeltmez. D7 için Y=0 yapılsaydı iki sorgu da bu kartı dışlardı.
Araştırma notunuzu doğru sorgu, kart tablosu ve gerçek aramada kullanılan sistem bilgisiyle tamamlayın. Küçük sınamanın gösterdiği şey mantık kapsamıdır; bütün ilgili yayınlara ulaştığınızı veya bulunan yayınların güvenilir olduğunu kanıtlamaz. Bu ayrımı koruduğunuzda sonraki kaynak değerlendirmesine daha açık bir aday listesiyle geçebilirsiniz.
Kaynaklar ve doğrulama
- NLM — PubMed User Guide: Boolean operators
AND/OR/NOT ve parantezle kavram gruplama; PubMed işlem sırası ürünün kendi kuralıdır.
Erişim ve kontrol:
Üretken Yapay Zekâ ile İş Verimliliği
Üretken Yapay Zekâ ile İş Verimliliği programında araştırma çalışırken, aramak istediğiniz konuyla birlikte gelmesini istemediğiniz bir karşı örnek de hazırlayın. Sorguyu bu iki sınırla değerlendirebilirsiniz.
- Bireysel tarih henüz açıklanmadı