Birden fazla yapay zekâ pilotunu nasıl yönetirsiniz? Bütçe ve kapasiteye göre portföy kararı.

Dört ayrı onay, birlikte yapılabilir dört iş anlamına gelmez

Satış ve operasyon aynı analistin desteğiyle iki farklı yapay zekâ pilotu yürütmek istiyor. Her bölüm kendi işini küçük görüyor. Ancak analistin ay içindeki uygun zamanı ortak: bir bölüme verilen saat diğer bölüm için de kullanılabilir değil. Yönetim toplantısında yalnız proje adları ve beklenen faydalar konuşulduğunda bu çakışma sonradan ortaya çıkıyor. Portföy kararı, tek tek iyi fikirleri değerlendirmeye ek olarak bunların hangi koşullarda birlikte ilerleyebileceğini gösterir.

Bu uygulamada kurgusal Mercek işletmesinin dört haftalık karar dosyasını hazırlayacağız. Bütçe, saatler, pilotlar ve kabul koşulları sentetiktir. Dönemde toplam 60 uzman saati ve 100 bin TL harcama sınırı vardır. İlk iki haftada 30, son iki haftada 30 saat kullanılabilir. İş sahiplerinin kendi katkısı ayrıca teyit edilmiştir. Elde edeceğimiz sonuç bir yatırım getirisi sıralaması değil, uygulanabilir çalışma seçimi ve diğer işlerin neden beklediğini açıklayan kısa nottur.

Adayların yalnız maliyetini değil geçiş koşulunu da okuyun

Tablodaki maliyetler yalnız bu dönem için öngörülen giderlerdir. Önceden yapılmış harcama gelecek dönem bütçesine yeniden eklenmez; lisansın sonraki aylardaki yenilemesi de bu tabloya sessizce sığdırılmaz. Saatler hazırlık, çıktı inceleme ve planlanan düzeltmeyi içerir. Bir ekip bunları hariç hesapladıysa adayları karşılaştırmadan önce tanımı düzeltin. Farklı kapsamlı tahminler, toplamları aritmetik olarak doğru olsa bile aynı bütçe kararına hizmet etmez.

P3 için eksik eşleştirmenin varlığı, modelin başarısız olduğu anlamına gelmez. Mevcut girdiyle denemeye başlamanın erken olduğunu gösterir. P4 ise aynı durumda değildir: belirlenmiş bir kabul koşulunu karşılamamış ve otomatik teklif yetkisi için gerekli dayanağı sağlayamamıştır. İki adayı da yalnız ‘bekliyor’ diye işaretlemek, hazırlık eksikliği ile başarısız kabul testini birbirine karıştırır. Yeniden açılmaları için istenecek kanıt farklıdır.

Önce koşulları, ardından dönem kapasitesini sınayın

NIST AI RMF 1.0, bağlam, sorumluluk ve değerlendirmeyi yaşam döngüsü boyunca birlikte ele alır. Aşağıdaki portföy yöntemi bu çerçeveden esinlenen özgün bir eğitim tasarımıdır; 60 saat veya belirli bir puan eşiği NIST tarafından önerilmiş değildir.Kaynak: NIST — AI RMF 1.0 Core

Bu varsayımlarla P1 ve P2'yi seçiyoruz. P1 ilk iki haftadaki 30 saatin 20'sini kullanır. P2, P1'in kabulünden sonra son iki haftanın 30 saatini kullanır. Toplam uzman yükü 50 saat, dönem gideri 75 bin TL olur. Toplamda 10 saat ve 25 bin TL boşluk kalır; fakat bu iki boşluk aynı tür kaynak değildir. Para bulunması, son iki haftada artık dolu olan uzman takvimini genişletmez.

P1 ve P2 seçimi en yüksek ekonomik faydayı kanıtlamaz. Diğer uygulanabilir seçeneklerin stratejik katkısı ve fırsat maliyeti ayrıca tartışılabilir. Buradaki karar, bilinen ön koşulları geçen ve tanımlı zaman aralıklarına sığan bir seçenektir. Yönetim P3'ü daha önemli görüyorsa veri hazırlığı için yeni bir iş tanımlamalı; P3'ün mevcut haliyle hazır olduğunu varsaymamalıdır. Öncelik değişikliği eksik kanıtı ortadan kaldırmaz.

Kısa notta kaynak kadar vazgeçiş de görünsün

Bu dönemde P1 ve P2 için 50 uzman saati ve 75 bin TL ayrıldı. P2 yalnız P1 kabul edildikten sonra başlar. İlk iki haftadaki 10 saat boşluk ikinci dönemdeki gecikmeyi otomatik karşılamaz. P3 veri eşleştirmesi tamamlanana kadar ertelendi. P4'ün otomatik teklif işlemi durduruldu; mevcut insan yöntemi devam ediyor. İki hafta sonraki toplantıda P1 kabul kaydı ve P3 hazırlık kanıtı incelenecek.

Bu notu dört farklı bölümün okuyacağını düşünün. Operasyon hangi teslimatın kabul edileceğini, BT hangi dönemde çalışacağını, finans hangi tutarın öngörü olduğunu, satış ise hangi işin insan yöntemiyle süreceğini anlayabilmelidir. ‘P4 iptal’ gibi kısa bir kayıt, mevcut müşteri işlerinin nasıl devam edeceğini açıklamayabilir. Pilotun durmasıyla iş sürecinin durması arasındaki ayrımı görünür tutun; görevin mevcut sahibini dosyada koruyun.

Karar defterinde eski tahmini silmek yerine yeni sürüm açın. P1 onayının gecikmesi yalnız P1'in tarihini etkilemez; P2'nin başlayabileceği aralığı da değiştirir. Sonraki toplantıda önce hangi varsayımın değiştiğini bulun, sonra kapasiteyi tekrar hesaplayın. Böylece gecikme gerekçesi ‘yapay zekâ projesi uzun sürdü’ gibi genel bir ifadeye sıkışmaz. Etkilenen bağımlılık, kaynak ve karar sahibi izlenebilir olur.

Kopyalayın, hesaplayın ve bir değişiklikle sınayın

Girdi: P1–P4 aday tablosu, ilk/ikinci iki hafta için 30'ar uzman saati ve 100 bin TL dönem sınırı. Görev: önce zorunlu koşulları ve bağımlılıkları denetle; sonra seçilen işleri zaman aralıklarıyla yerleştir. Çıktı: iş, karar, saat, tutar, sorumlu ve yeniden açma kanıtı. P2'yi P1 kabulünden önce başlatma. Eksik getiriyi veya hazırlık sonucunu uydurma. Kullanılmayan toplam saatin hangi dönemde kaldığını ayrıca yaz.

1. Seçilen işlerin toplamını ham aday satırlarından yeniden toplayın.
2. Her dönemin saat sınırını ayrı denetleyin; yalnız aylık toplama bakmayın.
3. Başlama koşulu olan her işte önceki kabul kaydını arayın.
4. Ertelenen ve durdurulan işlerin sorumlusunu ve yeniden açma kanıtını kontrol edin.

Küçük alıştırma: P2'nin yükü yeni inceleme gereksinimiyle 38 saate çıksın. P1 ile toplam 58 saat olduğu için devam kararı aynı kalabilir mi? Cevap anahtarı: Hayır. Aylık toplam 60'ın altında olsa da ikinci iki haftanın 30 saatlik sınırı 8 saat aşılır. İlk dönemdeki boşluk, P1 kabul edilmeden yapılamayan P2 işine doğrudan aktarılamaz. Kapsam, tarih veya onaylı uzman kapasitesi değiştirilerek yeni bir plan hazırlanmalıdır.

Kendi toplantınıza bu tabloyu götürürken önce iki ortak kaynağı seçin. Her kaynağı aynı anda ayrıntılandırmak yerine kararınızı gerçekten sınırlayan uzmanlık ve bütçeden başlayabilirsiniz. Ama hesaba alınmayan katkıları açıkça yazın. İş sahiplerinin teyidi olmadan onların zamanını sonsuz kabul etmek, aynı kapasite sorununu başka bir sütuna taşır. Dosyanın değeri, hangi işin seçildiği kadar hangi varsayım değiştiğinde kararın yeniden açılacağını göstermesidir.