Rapor kapanırken bütün işler bitmiş olmayabilir
Pilotun günlük raporu saat 09.30’da hazırlanıyor. Tamamlanan üç iş ortalama 8,33 dakika sürmüş. Rapor bunu bütün işlerin ortalama süresi diye sunarsa açık iki görev görünmez olur. Bunlardan biri yirmi dakikadır devam ediyor olabilir. Kısa işler daha erken tamamlandığı için, yalnızca bitmişleri seçmek gözlem anında hız hakkında eksik bir tablo verebilir.
Bu yazıda aynı rapor kesimindeki beş sentetik görevi değerlendireceğiz. Gözlem zamanı 09.30 olarak baştan belirlenmiştir; sonuçlara bakılarak seçilmez. Yeni iş eklenmeyen bu küçük grupta başlangıç ve doğrulanmış tamamlanma zamanı izlenir. Zaman birimi dakikadır. Görevler gerçek bir ürünün ölçümü değildir ve verilen sayılar hizmet performansı iddiası taşımaz.
| İş | Başlangıç | Doğrulanmış bitiş | Kesimde durum |
|---|---|---|---|
| J1 | 09:00 | 09:05 | Tamamlandı |
| J2 | 09:02 | 09:10 | Tamamlandı |
| J3 | 09:03 | 09:15 | Tamamlandı |
| J4 | 09:26 | Yok | Devam ediyor |
| J5 | 09:10 | Yok | Devam ediyor |
Tamamlandı alanı bu örnekte kabul koşullarının geçtiği son olayı ifade eder. İlk yanıt veya isteğin kabul zamanı değildir. İptal ve başarısız terminal işler bu küçük kayıtta yoktur; gerçek pilotta bunlar ayrıca sınıflandırılmalıdır. Açık işi hem başarısız hem tamamlanmış gibi saymak yerine, gerçekten gözlenen durumuyla tutuyoruz.
Kesin süre ile en az geçen süreyi ayırın
NIST’in sansürlü gözlemler açıklaması, gözlem süresi bittiğinde bazı olayların henüz gerçekleşmemiş olmasını ele alır. Olayın gerçek zamanı bilinmez; yalnızca gözlenen süreye kadar oluşmadığı bilinir. Kaynak bunu ürün güvenilirliği bağlamında anlatır. Burada aynı bilgi sınırını, olay olarak AI görevinin tamamlanmasını seçen özgün bir örneğe uyarlıyoruz; güvenilirlik modeli veya dağılım tahmini kurmuyoruz.Kaynak: NIST — Censoring
| İş | Gözlenen dakika | Bilginin türü |
|---|---|---|
| J1 | 5 | Kesin tamamlanma süresi |
| J2 | 8 | Kesin tamamlanma süresi |
| J3 | 12 | Kesin tamamlanma süresi |
| J4 | 4 | En az geçen süre; son süre bilinmiyor |
| J5 | 20 | En az geçen süre; son süre bilinmiyor |
Tamamlanan işlerin toplamı 5 + 8 + 12 = 25 dakikadır; üçe bölündüğünde yaklaşık 8,33 dakika eder. Bu sayı geçerlidir, fakat başlığı “tamamlanan üç işte ortalama süre” olmalıdır. J4 ve J5’in kesin bitiş sürelerini bilmiyoruz. Dört ve yirmiyi bitiş süresi gibi tabloya koymak, gözlem sınırını olay zamanı yapar.
Beş kaydın görülen sürelerini toplarsanız 49 dakika bulursunuz. Bu, sonlanmış beş işin toplam süresi değildir; açık işler için yalnızca o ana kadarki süreyi içerir. 49’u beşe bölüp 9,8 dakikayı nihai ortalama diye yazmayın. Açık kayıtların gelecekte ne zaman tamamlanacağını veya tamamlanıp tamamlanmayacağını bu günlük söylemez.
On dakikalık hedef için üç durum kullanın
Ayrı bir ölçüm kuralı tanımlayalım: Her iş kendi başlangıcından itibaren en fazla on dakikada doğrulanmış olarak tamamlanmalı. Bu süre, örnek için seçilmiş bir hedeftir; kaynak önerisi veya hizmet taahhüdü değildir. Her işi aynı on dakikalık kuralla karşılaştırın. Rapor saatine yakın başlayan J4’ün henüz dört dakika gözlenmiş olduğunu unutmayın.
| İş | Karar | Gerekçe |
|---|---|---|
| J1 | Hedefi karşıladı | 5 dakikada tamamlandı |
| J2 | Hedefi karşıladı | 8 dakikada tamamlandı |
| J3 | Hedefi aştı | 12 dakikada tamamlandı |
| J4 | Henüz belirlenemedi | 4 dakikadır açık; on dakika dolmadı |
| J5 | Hedefi aştı | 20 dakikadır açık; on dakika içinde tamamlanmadı |
J1–J5 günlüğünü 09.30 sabit kesiminde incele. Tamamlananlarda başlangıç-bitiş farkını, açık işlerde yalnızca kesime kadar geçen süreyi hesapla. Üç tamamlanan işin ortalamasını kendi kapsamıyla yaz. Her iş için başlangıcından itibaren en fazla 10 dakikada tamamlanma hedefini karşıladı/aştı/henüz belirlenemedi olarak değerlendir. Açık süreleri kesin bitiş sayma; J4’ü henüz hata sayma. Gelecek tamamlanma zamanı veya genel performans tahmini üretme.
09.30 kesiminde 5 işin 3’ü tamamlandı; bunların ortalama süresi 25/3 ≈ 8,33 dakika. 2 iş açık. 10 dakika hedefi: 2 karşıladı, 2 aştı, 1 henüz belirlenemedi. 2 + 2 + 1 = 5. Tüm beş işte kesin hedef karşılama oranı henüz kapanmadı. Şu anda doğrulanmış karşılama 2/5 = %40; J4’ün sonucuna göre nihai sayım 2 veya 3 olabilir.
J5’in hedefi aşması için bitmesini beklemek gerekmez; on dakika içinde tamamlanmadığı zaten biliniyor. Buna karşılık J4’ün dört dakikadır sürmesi, hedefi aşacağını kanıtlamaz. Bu iki açık işi aynı başarısızlık etiketine koymak, gözlem süreleri arasındaki farkı yok sayar. Açık durum ile hedef ihlali farklı alanlar olmalıdır.
Karşılaştırılan grupların takip süresini görünür kılın
İki pilotu karşılaştırırken birinin işlerini uzun süre, diğerinin işlerini birkaç dakika gözlediyseniz yalnızca tamamlananların ortalaması yanıltıcı olabilir. Başlatılan grup, gözlem sonu, açık iş sayısı ve tamamlanma tanımı birlikte raporlanmalıdır. Buradaki tablo, bu bilgileri toplamak için başlangıçtır; istatistiksel karşılaştırma veya genelleme için yeterli örneklem sunduğu iddia edilmez.
- Başlangıç ve kabul edilmiş bitiş olayını aynı sınırlarla kaydedin.
- Rapor kesimini açık yazın; bitişi olmayan kaydı boş veya ayrı durumla koruyun.
- Açık iş yaşı ile kesin süreyi farklı alanlarda tutun.
- Hedef sonucu belirlenemeyenleri paydadan sessizce çıkarıp oranı yükseltmeyin.
Açık işleri izlemeye devam etmek, raporun önceki halini silmek anlamına gelmez. Yeni kesimde hangi ek kanıtın geldiğini kaydedin. Böylece yönetici hem ilk raporda ne bilindiğini hem de daha sonra neyin değiştiğini görebilir. Geç gelen tamamlanma bilgisi, önceki kesimde bilinmeyen süreyi geriye dönük biliniyormuş gibi göstermemelidir.
Yeni bitiş kaydı geldiğinde
J4’ün 09.34’te doğrulanmış olarak tamamlandığını öğreniyorsunuz. Diğer işler aynı kalsın ve J5 hâlâ sürsün. J4’ün süresini, dört bitmiş işin ortalamasını ve beş işin on dakika hedefi sayımını güncelleyin. J5’in kesin bitiş süresinin hâlâ bilinmediğini koruyun.
J4: 09.34 − 09.26 = 8 dakika. Dört bitmiş işin toplamı 33, ortalaması 8,25 dakika. Hedef: J1/J2/J4 karşıladı, J3/J5 aştı; 3/5 = %60. Hedef sonucu belirsiz iş kalmadı, fakat J5 açık olduğundan beş işin kesin ortalama tamamlanma süresi hâlâ hesaplanamaz.
Kendi pilot raporunuzda bir kesim zamanı seçin ve açık kayıtları tabloya geri ekleyin. Son teslimatınız tek bir ortalamadan ibaret olmasın; hangi sürelerin kesin, hangilerinin henüz yalnızca gözlem alt sınırı olduğunu göstersin. Böylece hız ölçümünü, bitmemiş işleri görünmez kılmadan yorumlayabilirsiniz.
Kaynaklar ve doğrulama
- NIST — Censoring
Gözlem sonunda olayı gerçekleşmemiş kayıtların kesin olay süresinin bilinmemesi; ajan tamamlanmasına uyarlama özgündür.
Erişim ve kontrol:
Yöneticiler İçin Yapay Zekâ
Yöneticiler İçin Yapay Zekâ eğitimine bir pilot raporunun gözlem bitiş zamanını ve o anda açık kalan işlerini ekleyebilirsiniz. Böylece hız değerlendirmesinin hangi görevleri kapsadığını birlikte incelemek mümkün olur.
- Kuruma özel planlanır